Sosyal Bilimler Atölyeleri

atolye@nhkm.org.tr 0216 414 22 39

Hafıza ve Mekân Atölyesi

Son derece hızlı ve köklü biçimde değişen dünyamızda, giderek artan oranda kent mekânlarında yaşıyoruz. Çoğu kez bir nesil içinde bile dönüşüm o denli hızlı yaşanıyor ki, insanlar doğup büyüdükleri sokakları, evleri, okulları bambaşka coğrafyalar, mekânlar, kullanım alanları olarak tanıyamıyorlar. Hızla değişen, hızla akan imgeler ve enformasyon da unutmayı ve kimliksizleşmeyi körüklüyor. Toplumsal hafıza ve mekân üzerine çalışmaya bu nedenle başladık. Mevcudu korumaya konsantre olan bir tutuculuk ya da zamanı geriye döndürmeye çalışan nostalji duyguları yerine hafıza ve mekan üzerinde devam eden mücadeleyi anlamaya çalışmanın daha doğru bir şey olacağı düşüncesiyle hareket ettik.

Bu atölye çalışmasında toplumsal hafıza ve mekâna dair kuramsal çalışmalarla başlayıp edebiyat ve sinemada yansımalarını örnekler üzerinden inceleyerek ve eleştirerek devam edeceğiz. Katılımcıların kendi deneyimlerine ve araştırma isteklerine, önerilerine bağlı olarak çalışmalarımızı genişletme, kent gezileri ile zenginleştirme olanaklarına sahibiz.

Kısacası sosyal bilimler alanından toplumsal hafıza ve mekânla ilgili temel kaynakları okuyacak, edebi eserlere göz atacak ve filmler izleyeceğiz. Konuya ilgi duyan arkadaşlarımızı atölyemize bekliyoruz..

8 Aralık: Toplumsal hafıza (tarih ve kuram)

Atölye Yürütücüsü: E. Zeynep Suda

22 Aralık: Toplumsal hafıza ve mekân (kuram ve örnekler)

Atölye Yürütücüsü: E. Zeynep Suda

5 Ocak: Edebiyatta toplumsal hafıza ve mekân (edebi eserlerde hafıza ve mekânın ele alınışı)

Atölye Yürütücüsü: Kaya Tokmakçıoğlu

19 Ocak: Sinemada toplumsal hafıza ve mekân

Atölye Yürütücüsü: Çağrı Kınıkoğlu

 

Atölye Başlangıç Tarihi: 8 Aralık 2018

Atölye Günleri: Cumartesi 15.00-17.00 (Atölyenin son oturumu 14.00-19.00 saatleri arasında yapılacaktır.)

 


Sınıflı Toplumlarda Yaratılış Mitosları ve Kıyamet Senaryoları Atölyesi

Alâeddin Şenel yürütücülüğündeki atölyenin programı şu şekildedir:

1. Hafta: Başlangıç tartışmaları: mitos, mitoloji, din, ideoloji

2. Hafta: -İnsanlığın ilk uygarlığı Mezopotamya kent devletlerinde ve imparatorluklarında Sümer/Babilonya yaratılış mitosu Enuma Eliş ile Tufan mitosu.

-Firavunluk Mısır’ında Hermopolis ve Heliopolis teolojilerinde (dinbilgilerinde) yaratılış mitosları. İsis ile Osiris mitoslarında ölümsüz tanrı-kral Firavun Horus ve ölünün ruhunun ötedünya yargısıyla ölümsüzlükle ödüllendirilmesi ya da ölümsüzlükten yoksun edilmesi kararları ele alınacak.

3. Hafta: -Klasik Çağ (Grek) toplumlarında tanrıların varoluşu ile Olympos tanrıları arası baştanrılık savaşları; altın, gümüş, tunç, demir, insan soylarının yaratılışı ve yokedilişi.

-Tektanrıcı dinde (Musacılık, İsacılık, Muhammedcilik evrelerinde) kul insanın balçıktan yaratılışı ve Kıyamet yargısı ile ötedünyada sonsuza dek ödüllendirilişi ya da cezalandırılışı işlenecek.

4. Hafta: -Hint Ganj uygarlığında Varna öğretisine göre, evrenin 999 kez yaratılıp 999 kez yokedilişi. 1000. yaratılışta Evren-Tanrı Brahma’nın başından Brahman, kollarından Ksihadriya, bacaklarından Vaisya, ayaklarından Sudra (ayaktakımı) kastlarının yaratılışı; Jait (“dokunulmaz”) paryaların yazgısı.

-Reenkarnasyon öğretisine bakılırsa, bedenin ölümünden sonra ruhun (kast düzenine uyuş durumlarına göre) sonraki bedenlerinde (Tanrı Brahma’ya katılmaktan, bokböceği bedeninde tutuklanmasına kadar) ödüllendirilip cezalandırılışı ele alınacak.

5. Hafta: -Yeni Dünya uygar toplumlarından Mayalar’ın yaratılış mitosu Popol Vuh içinde, tanrıların balçıktan, tahtadan, mısır unu hamurundan yaratıp, istediklerini bulamadıkları canlı soylarını (kafalarına vura vura vb. yollarla) yokedilişleri;

-Aztek mitolojisinde dört farklı Güneş dünyasından sonra beşinci karma Güneş dünyasında Güneş tanrının insan kanıyla beslenmezse soluşunu, bunun sonucunda canlıların da onunla birlikte yokoluşunu engellemek inancıyla her yıl binlerce savaş tutsağının yüreklerinin sökülüşü gibi yaratılış ve yokediş mitosları, dinsel ideolojilerle sınıflar ve toplumlar arası ilişkilerdeki işlevleri açısından çözümlenecek.

6. Hafta: Sonuç tartışmaları: Neler öğrendik? Neler eksik kaldı, neler öğrenemedik?

Atölye Yürütücüsü: Alâeddin Şenel

Atölye Başlangıç Tarihi: 22 Kasım 2018

Atölye Günleri: Perşembe 19.30 – 21.30

 


Kapital’i Okuma Atölyesi

Atölye, katılımcıların, Karl Marx’ın temel eseri olan Kapital’in 1. Cildini okumalarına rehberlik etmek için tasarlanmıştır. Altı oturum sürecek olan atölyenin her bir oturumunda Kapital’in bir kısmı ele alınacak, bu kısımdaki kavramlar açımlanarak tartışılacaktır. Kapital, pek çok bağlamda okunabilecek, kapsamı çok geniş bir eserdir ve atölyenin amacı, metnin spesifik bir okumasının sunumunun yapılması değil, olabildiğince serbest tartışmalarla katılımcıların metne dair kendi okumalarını oluşturmalarını kolaylaştırmaktır.

Atölye, Kapital’i okumak yerine sunumlar sayesinde hakkında fikir sahibi olmaya yönelik değildir.Katılımcılardan, programa devam sağlamalarının yanı sıra, her oturumun öncesinde ilgili bölümleri okumaları beklenmektedir ve bu, takip edilecektir. Katılımcıların, metne başlamadan önce, eseri hangi bağlamda okuyacaklarına dair bir ön düşünme/inceleme sürecinden geçmeleri, metne dair bir takım önyargılar geliştirmeleri, metnin okunmasını zorlaştırmayacak, aksine kolaylaştıracaktır. Kapital, Marksizmin temel metnidir ve Marksizm, Marx’ın kendi tabiriyle devrimin bilimidir. Dolayısıyla son tahlilde eyleme kılavuzluk etme niyetiyle kaleme alınmış ve bu niyet her satırına sinmiş bir metin söz konusudur ve bu metnin statik bir biçimde, yalnızca “anlamak için” okunması hayli güçtür.

*Atölye yürütücüsü, eserin Alaattin Bilgi tarafından tercüme edilmiş ve Sol Yayınları tarafından yapılmış 7. Baskısını kullanacaktır. Katılımcılar arzu ettikleri baskıyı kullanmakta serbesttir, ancak başka çevirilerde kavram seti ortak olmayacağı için kimi sıkıntılar yaşanabilir.

Atölye programı ve takvimi aşağıdaki gibidir.

12 Kasım – Meta, metalaşma ve meta fetişizmi – Okuma: Kapital C.1, 3. Bölümün sonuna kadar; Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı‘nın Önsözü

26 Kasım – Artı-değer, sömürü ve sermaye birikimi – Okuma: 11. Bölümün sonuna kadar

10 Aralık – İşçi sınıfının payına düşen: Ücret, işsizlik ve yoksullaşma – Okuma: 22. Bölümün sonuna kadar

24 Aralık – Sermaye birikimi ve çelişkileri, bunalım dinamikleri – Okuma: 24. Bölümün sonuna kadar

7 Ocak – İlkel birikim ve tarım-sanayi yabancılaşması – Okuma: Kitabın sonuna kadar

21 Ocak – Genel Tartışma: Kapital’in güncelliği

Atölye Yürütücüsü: Nevzat Evrim Önal

Atölye Başlangıç Tarihi: 12 Kasım 2018

Atölye Günleri: İki haftada bir Pazartesi 20.00 – 22.00

 


Leninizm Atölyesi

Dört oturum sürecek olan Leninizm atölyesinin başlıkları şu şekildedir:

-Leninizme varan evrensel yol: İkinci Enternasyonalin teslim ettiği 19. Yüzyıl Marksizmi nerede tıkandı ve nasıl ilerleyebilirdi?

-Leninizme varan Rus yolu: 19. Yüzyıl Rus devrimci hareketi hangi noktada tıkanıyordu ve ne yoldan  gelişebilirdi?

-Katkı: Öncülük, sınıf hareketi, sınıf bilinci, örgüt

-Katkı: Emperyalizm, devlet, sosyalist devrim

Katılımcıların şimdiden Lenin’in Ne Yapmalı kitabı başta olmak üzere, yine Lenin’in Emperyalizm ile Nisan Tezleri ve Ekim Devrimi kitaplarını okuma programlarına almalarını öneririz. Ek okuma ve “izleme” önerileri atölye başladığında konuşulacak…

Atölye Yürütücüsü: Aydemir Güler

Atölye Başlangıç Tarihi: 6 Kasım 2018

Atölye Günleri: Salı 19.30 – 22.00

 


Paris Komünü – Okuma, İzleme, Dinleme Atölyesi

1871 Paris Komünü, dünyanın ilk işçi iktidarı denemesi. 71 gün süren bu iktidar denemesi işçi sınıfının ülkesine ve dünyaya sahip çıkmasının ilk başarılı örneği oldu. Yenildi… Ama öyle büyük bir iz bıraktı ki, kendisinden sonraki bütün devrimler kendisini onun yanlışları ve doğrularıyla sınadı. Lenin’in Büyük Ekim Sosyalist Devrimiyle kurulan işçi iktidarının 71. gününde karların üzerinde dans ederek bunu kutladığı anlatılır.

Bu atölyede işte bu müthiş tarihsel deneyimi anlamaya, deyim yerindeyse ona dokunmaya çalışacağız. Okuyarak, izleyerek ve dinleyerek.

4 Hafta sürecek atölyemizin temel okuma kitapları Marx, Engels ve Lenin’in eserlerinden oluşan derleme “Paris Komünü Üzerine” ve Komün günlerini bizzat yaşayan P. O. Lissagaray’ın, “1871 Paris Komünü” olacak. Temel izleme malzememiz ise Peter Watkins’in imzasını taşıyan uzun belgesel drama “La Commune Paris 1871” olacak. Bunun dışında birçok kitap ve makaleye gönderme yapacağız ve o döneme damga vuran marşları dinleyeceğiz, öykülerini ve sözlerini araştıracağız. Dönemin kişilerini yakından tanımaya çalışacağız. Komün’ün Marksist devlet ve devrim kuramında bıraktığı izi tartışacağız.

1.Hafta: Komün’e giden yol. Tarihi, sınıfsal ve sosyal arka plan.

2.Hafta: Komün günleri

3.Hafta: Komün neleri başardı? Neleri başaramadı?

4.Hafta: Komünden kalanlar ve Marksizmde devlet kuramı.

Atölye Yürütücüsü: Oğuz Kavala

Atölye Başlangıç Tarihi: 18 Ekim 2018

Atölye Günleri: Perşembe 19.30 – 21.30

 


  SOSYAL BİLİMLER ATÖLYELERİ BİLGİLENDİRME FORMU

Bir Öneri

Sinema Atölyeleri

atolye@nhkm.org.tr 0216 414 22 39   Sinema Atölyelerimiz çalışmalarını tamamlamış bulunmaktadır. Yeni açılacak sinema atölyelerinden …

X
X